Maarif Simülasyonları: EBA, PhET ve YKS Kullanım Rehberi
Maarif simülasyonları nedir? MEB/EBA resmi eğitici simülasyonlar, PhET gömülebilir örnekler ve YKS fizik–kimya hazırlıkta nasıl kullanılır.
Maarif simülasyonları, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile uyumlu şekilde tasarlanan etkileşimli dijital deneylerdir. Kısa cevap: Resmi paket Millî Eğitim Bakanlığı YEĞİTEK tarafından üretilmiş ve EBA üzerinden erişime açılmıştır (matematik 12, fizik 5, kimya 10, biyoloji 6 — toplam 33). Bu yazıda ne olduklarını, YKS hazırlığında nasıl kullanılacağını ve yasal olarak gömülebilecek / bağlanabilecek ücretsiz kaynakları (özellikle PhET) sadeleştiriyoruz.
Önemli sınır: EBA üzerindeki Maarif eğitici simülasyonları giriş gerektiren platform içeriğidir; dış sitelere iframe ile gömülmeleri teknik olarak engellenir (X-Frame-Options). Bu yüzden resmi simülasyonları EBA’da açmanız gerekir. Aşağıda PhET (CC BY) gibi açık kaynaklı simülasyonları sayfa içinde çalıştırıyoruz; müfredat konularına uygun halka açık HTML etkinliklerine de derin bağlantı veriyoruz. Üçüncü taraf koçluk sitelerinin özel görsellerini veya kapalı dosyalarını kopyalamıyoruz.
Maarif modeli simülasyon nedir?
Maarif modeli simülasyon ifadesi, çoğu adayın arama motorunda kullandığı kısa formdur. Resmi dilde YEĞİTEK’in “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile uyumlu eğitici simülasyonlar” paketini işaret eder. Amaç; ortaöğretim fizik, kimya, biyoloji ve matematikte teoriyi laboratuvar / görsel deneyimle pekiştirmek, oyunlaştırılmış etkileşimle kavramı somutlaştırmaktır.
- Resmi kanal: eba.gov.tr — öğrenci/öğretmen hesabıyla içerik arama.
- Kurumsal duyuru: MEB haberi ve YEĞİTEK duyurusu.
- Model çerçevesi: Scientix Türkiye – Maarif Modeli.
Maarif modelinin YKS’ye yansıması ayrı bir plandır; simülasyonlar sınav sorusu üretmez, kavram netliği üretir. Model–sınav ilişkisini Maarif modeli YKS etkisi ve STEM × Maarif yazılarından tamamlayabilirsiniz.
EBA’da Maarif simülasyonları nasıl açılır?
- EBA’ya öğrenci veya öğretmen hesabıyla giriş yapın.
- Arama kutusuna ders adı + “simülasyon” yazın (ör. “fizik simülasyon”, “asit baz simülasyon”).
- İçeriği tarayıcıda açın; mümkünse kulaklık / sessiz ortamda 10–15 dakika etkileşimli ilerleyin.
- Bitince aynı konudan 5–10 TYT/AYT tarzı soru çözerek transfer edin — simülasyon tek başına net artırmaz.
EBA içeriği platforma özeldir: dışarıdan hotlink veya iframe ile “çalmak” hem teknik olarak çalışmaz hem de doğru değildir. Resmi yolu kullanın.
YKS’de nasıl kullanılır? (TYT–AYT)
Simülasyon, deneme yerine geçmez; yanlış oturan kavramı düzeltmek için en hızlı araçlardan biridir. Özellikle şu başlıklarda fark yaratır:
- TYT Fizik: kuvvet–bileşke, basınç, vektör, hareket.
- TYT/AYT Kimya: atom modelleri, periyodik sistem, bağlar, asit–baz, maddenin halleri.
- AYT Fizik: elektrik devreleri, alan kavramına giriş (PhET ile güçlendirilebilir).
Pratik döngü (25 dk): 12 dk simülasyon → 8 dk özet not (kendi cümlelerinle) → 5 dk mini soru seti. Haftada 2–3 döngü, pasif video izlemekten daha verimlidir.
Sayfada çalıştır: PhET (ücretsiz, gömülebilir)
PhET Interactive Simulations (University of Colorado Boulder) açık eğitim kaynağıdır; HTML5 simülasyonlar Creative Commons Atıf (CC BY) ile gömülebilir. MEB/EBA ekosisteminde de uzun süredir önerilen bir kaynaktır. Aşağıdaki örnekler Türkçe arayüzle gelir:
1) Kuvvet ve Hareket: Temel Prensipler
TYT kuvvet, sürtünme ve ivme sezgisini oturtmak için idealdir. Simülasyonu oynadıktan sonra “net kuvvet = 0 ise hız sabit” cümlesini kendi örneğinizle yazın.
2) Asit–Baz Çözeltileri
Asit–baz kuvveti, pH ve iyonlaşma sezgisini görselleştirir. Kimya TYT’de “güçlü/zayıf asit” karışıklığını azaltmak için 10 dakikalık kısa oturum yeterlidir.
3) Atom Oluştur
Proton–nötron–elektron dengesi ve iyon/izotop ayrımı için etkileşimli bir “atom laboratuvarı”. Periyodik tabloya geçmeden önce kavramı kilitlemek için kullanın.
Daha fazla Türkçe PhET için: Vektör Toplama, Devre Kurulum Seti (DC).
Müfredat konularına uygun açık web etkinlikleri
Aşağıdaki bağlantılar, halka açık GitHub Pages üzerinde barındırılan HTML5 etkinlikleridir (atom, periyodik sistem, bağlar, basınç, kuvvet vb.). EBA’daki resmi YEĞİTEK paketinin kopyası değildir; yine de Maarif/ortaöğretim kimya–fizik konularıyla örtüşür. Yeni sekmede açılır; üçüncü taraf koçluk sitelerinin özel görsellerini kullanmıyoruz.
Kimya
- Atom modellerinin tarihsel gelişimi
- Elektronların orbitallere yerleşme kuralları
- Periyodik tabloda yer bulma
- Periyodik tabloda gruplar ve özellikler
- İyonik bağın oluşumu
- Lewis yapısı
- Molekül polarlığı
- Asidik–bazik özellik belirleme
- Metallerin asit/bazlarla tepkimesi
- Buharlaşma ve denge buhar basıncı
Fizik
- Vektörlerin toplanması
- Kuvvet ve bileşke
- Katı basıncı
- Sıvı basıncı
- Temel nicelikler ve birimler
- Fizik terimleri kart eşleştirme
Haftalık mini plan
| Gün | Odak | Araç |
|---|---|---|
| Pzt | Kuvvet / vektör | PhET kuvvet–hareket + 10 TYT soru |
| Çar | Atom / periyodik | PhET atom + açık web etkinliği |
| Cum | Asit–baz veya basınç | PhET asit–baz veya EBA simülasyonu |
| Paz | Transfer | Karışık 20 soruluk mini deneme |
9–10. sınıf Maarif kuşağı için daha geniş yol haritası: 2028 YKS Maarif yol haritası.
Sık sorulanlar
Maarif simülasyonları ücretsiz mi?
Evet. Resmi YEĞİTEK paketi EBA üzerinden öğrenci ve öğretmenlere ücretsiz sunulmuştur. PhET de ücretsizdir.
Simülasyonları bu siteye neden tam gömemiyorsunuz?
EBA içerikleri iframe’e kapalıdır. Yasal ve teknik olarak doğru yol, resmi EBA oturumudur. PhET gibi açık lisanslı araçları ise atıfla gömebiliriz.
Sadece simülasyon çözmek net artırır mı?
Hayır. Simülasyon kavramı netleştirir; net artışı deneme + analiz + tekrar döngüsünden gelir. Simülasyonu “anladım” kanıtı değil, “yanlışımı gördüm” aracı gibi kullanın.
Özet
- Resmi Maarif simülasyonları: EBA’da (YEĞİTEK, 33 içerik) — gömülemez, girişle açılır.
- Gömülebilir ücretsiz: PhET (CC BY) — bu yazıda 3 örnek çalışır.
- Konu hizalı açık etkinlikler: Yukarıdaki GitHub Pages bağlantıları.
- YKS etkisi: Kavram → kısa not → soru transferi döngüsü.
Çalışma temposunu ve hedef netliğini koçlukla ilerletmek isterseniz koçluk paketleri ile ücretsiz ön görüşme seçeneklerine bakabilirsiniz.